This commit is contained in:
Jakub Kaniecki
2025-05-18 16:23:03 +02:00
commit 12c76e3e5a
220 changed files with 31696 additions and 0 deletions

View File

@@ -0,0 +1,182 @@
---
title: "Połączenia wielowypustowe"
date: 2025-01-03 21:29:47
categories: [
{
"category_id": "inżynieria-mechaniczna",
"category_name": "Inżynieria mechaniczna"
},
{
"category_id": "połączenia",
"category_name": "Połączenia"
},
{
"category_id": "połączenia-czop-piasta",
"category_name": "Połączenia czop-piasta"
},
{
"category_id": "połączenia-wielowypustowe",
"category_name": "połączenia wielowypustowe"
}
]
---
### Czym są połączenia wielowypustowe
### Wady i zalety połączenia wielowypustowego
### Zarysy wielowypustów stosowane w praktyce.
### Główne wymiary zarysów połączeń wielowpustowych
### Obliczanie połączeń wielowypustowych
### Dopuszczalne naciski na połączeniach wielowypustowych
## Czym są połączenia wielowypustowe
**Połączenia wielowypustowe** to połączenia mechaniczne, które umożliwiają
przenoszenie **[momentu obrotowego](https://izaac.pl/inzynieriamechaniczna/wytrzymalosc-na-rozciaganie-skrecanie-scianie-oraz-zginanie#3)**
pomiędzy **[wałem](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawoweinformacje-o-walach-i-osiach) **a piastą. Połączenie wielowypustowe składa się
z wielu koncentrycznie ułożonych wokół osi wału wypustów (zębów), które są
rozmieszczone równomiernie i osadzone są w rowkach na piastach.
Wypusty mogą mieć różne kształty, np. trapezowe, prostokątne, ewolwentowe.
Połączenia wielowypustowe znajdują zastosowanie w mechanizmach, gdzie
konieczne jest precyzyjne przenoszenie momentu obrotowego oraz w układach
przeniesienia napędu, takich jak skrzynie biegów, układy kierownicze.
## Wady i zalety połączenia wielowypustowego
**Zalety:**
* Zdolność przenoszenia **[obciążeń zmiennych](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawy-wytrzymalosci-materialow#3)** ,
* Centrowanie piasty w czopie,
* Łatwość montażu i demontażu,
* Łatwość wykonania i produkcji (jednostkowej i małoseryjnej),
* Możliwość przenoszenia siły wzdłużnej
**Wady:**
* Brak **[naprężeń](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawy-wytrzymalosci-materialow#5) **montażowych,
* Brak pełnej normalizacji kształtu i pasowania
## Zarysy wielowypustów stosowane w praktyce.
a) proste zarysy boków
![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/13-300x102.png)
b) wielokarbowe
![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/14-300x154.png)
c) ewolwentowych
![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/15-300x156.png)
Kształty wypustów (zarysy) dobiera się w zależności od rodzaju środkowania
(centrowania czopa w piaście) i sposobu obróbki.
Wyróżnia się centrowanie za pomocą:
Bocznych powierzchni wypustu b | ![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/16-1-300x197.png)
---|---
Średnicy zewnętrznej wypustu D - obróbka kształtowa | ![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/17-1-300x197.png)
Średnicy wewnętrznej wypustu d - najczęściej stosowana metoda. - obróbka obwiedniowa | ![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/18-300x197.png)
## Główne wymiary Zarysów połączeń wielowpustowych :
Dla zarysów prostych -
Liczba wypustów | _d [mm]_ | _D [mm]_ | _b [mm]_
---|---|---|---
6 | 23 | 26 | 6
26 | 30 | 6
28 | 32 | 7
8 | 32 | 36 | 7
36 | 40 | 7
42 | 46 | 8
46 | 50 | 9
52 | 58 | 10
56 | 62 | 10
62 | 68 | 12
10 | 72 | 78 | 12
82 | 88 | 12
92 | 98 | 14
102 | 108 | 16
112 | 120 | 18
## Połączenia wielowypustowe - obliczania
Warunkiem obliczeniowym wypustów jest wytrzymałość zęba (wypustu) na naciski
dopuszczalne
### **Obciążenie maksymalne dopuszczalne, przypadające na jeden ząb
połączenia wielowypustowego**
![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/01/4-1.png)
**z** \- liczba zębów
**w** \- współczynnik wożenia - o wartości 0,75. Opisuje on przenoszalność
obciążenia przez zęby spowodowaną nierównomiernością obróbki. Oznacza, że 75%
powierzchni zębów bierze udział w przenoszeniu obciążeń
**l** \- długość czopa przenosząca obciążenie
**Pmax** \- maksymalna siła
**p_dop** \- naciski dopuszczalne (uwarunkowane właściwościami materiałowymi i
współczynnikiem bezpieczeństwa)
**D** \- średnica zewnętrzna obrysu wypustów
**d** \- Średnica wewnętrzna obrysu wypustów
## Dopuszczalne [naciski](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawywytrzymalosci-materialow#5) na połączeniach wielowypustowych
1) Dla obciążeń uderzeniowych kierunkowo- zmiennych z ograniczonym
smarowaniem, małej dokładności wykonania
2) Dla obciążeń zmiennych ze standardowym smarowaniem, dla materiałów o
średniej wytrzymałości i obróbce
3) Dla obciążeń jednokierunkowych i dobrego smarowania, dla materiałów o
wysokiej wytrzymałości i dobrej obróbce
Rodzaj połączenia | Warunki pracy | Powierzchnie robocze czopa nieutwardzone [MPa] | Powierzchnie robocze czopa ulepszone lub hartowane [MPa]
---|---|---|---
Połączenie spoczynkowe czopu z piastą | 1) 2) 3) | ~35-50 ~60-100 ~80-120 | ~40-70 ~100-140 ~120-200
Połączenia przesuwne czopu z piastą bez obciążenia | 1) 2) 3) | ~15-20 ~20-30 ~25-40 | ~20-35 ~30-60 ~40-70
Połączenia przesuwne czopu z pisatą pod obciążeniem | 1) 2) 3) | - - - | ~3-10 ~5-15 ~10-20
Tabela pozyskana z "Podstawy konstrukcji maszyn, Witold Korewa, 1965"