init

2025-05-18 16:23:03 +02:00
commit 12c76e3e5a
220 changed files with 31696 additions and 0 deletions
--- a/frontend/src/content/przekładnie-łańcuchowe--informacje-i-projektowanie-przekładni.md
+++ b/frontend/src/content/przekładnie-łańcuchowe--informacje-i-projektowanie-przekładni.md
@@ -0,0 +1,409 @@
+---
+title: "Przekładnie łańcuchowe -informacje i projektowanie przekładni"
+date: 2024-01-20 18:30:34
+categories: [
+  {
+    "category_id": "inżynieria-mechaniczna",
+    "category_name": "Inżynieria mechaniczna"
+  },
+  {
+    "category_id": "podstawy-konstrukcji-maszyn",
+    "category_name": "Podstawy konstrukcji maszyn"
+  },
+  {
+    "category_id": "przekładnie",
+    "category_name": "Przekładnie"
+  },
+  {
+    "category_id": "układy-napędowe",
+    "category_name": "Układy napędowe"
+  }
+]
+---
+
+### Czym są przekładnie łańcuchowe
+
+* #### Zastosowanie Przekładni Łańcuchowych
+
+
+### Wady i zalety przekładni łańcuchowych
+
+
+
+### Przykład oznaczenia łańcucha dla przekładni łańcuchowej:
+
+
+
+### Porady eksploatacyjne
+
+* #### Smarowanie
+* #### Koła łańcuchowe
+* #### Regulacja zwisu łańcucha
+
+
+### Obliczanie przekładni łańcuchowych
+
+
+
+## Czym są przekładnie łańcuchowe
+
+
+**Przekładnie łańcuchowe** – to mechanizmy przenoszenia ruchu obrotowego i
+mocy między dwoma lub więcej **kołami łańcuchowymi. Przekładnia łańcuchowa**
+Składa się z (jakże by inaczej)  dwóch lub więcej kół łańcuchowych o
+specjalnym kształcie zębów, które współpracują z łańcuchem przenoszącym ruch i
+moc. Łańcuch składa się z połączonych przegubowo ogniw, co zapewnia
+elastyczność i możliwość pracy w różnych warunkach.
+
+Zastosowanie Przekładni Łańcuchowych
+
+Przekładnie łańcuchowe są stosowane w sytuacjach, w których trudno zastosować
+inne rodzaje przekładni, takie jak zębate lub
+[**pasowe**](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/przekladnie-pasoweinformacje-podstawowe), ze względu na specyficzne wymagania techniczne i
+warunki pracy. Przy zastosowaniu przekładni zębatych należy brać pod uwagę
+główne cechy:
+
+**Duża odległość między osiami (a):**
+W przekładniach zębatych zwiększenie odległości wymagałoby stosowania bardzo
+dużych kół zębatych, co jest niepraktyczne. W przekładniach pasowych z kolei
+dłuższy pas wiąże się z większym ryzykiem poślizgu i koniecznością dodatkowego
+napinania.
+
+**Duża siła obwodowa:**
+Przekładnie pasowe mogą nie wytrzymać dużych sił obwodowych, ponieważ pasy
+mogą się rozciągać lub ślizgać. Przekładnie zębate przy dużych siłach wymagają
+bardzo wytrzymałych kół, co znacząco zwiększa ich masę i koszty.
+
+**Stałe przełożenie (i = const):**
+W przypadku przekładni zębatych i pasowych trudniej jest osiągnąć stabilne
+przełożenie w dłuższym czasie przy dużych obciążeniach. Przekładnie łańcuchowe
+dzięki kształtowemu zazębieniu zapewniają stałość przełożenia.
+
+
+### Wyróżniamy kilka rodzajów łańcuchów napędowych
+
+
+**Łańcuchy Nośne (Dźwigowe)** \- Charakteryzują się dużą wytrzymałością na
+zerwanie i odpornością na zmęczenie. Przenoszą duże obciążenia w takich
+urządzeniach jak:
+*     * Dźwigi.
+* Wciągniki.
+* Podnośniki maszynowe.
+* transportowe (podnośnikowe);napędowe.
+
+**Łańcuchy Transportowe (Podnośnikowe)** \- Zapewniają możliwość pracy na
+dużych odległościach przy równoczesnym podnoszeniu lub przesuwaniu
+ciężarów.Stosowane do przenoszenia ładunków w systemach transportowych i
+podnośnikowych, takich jak:
+*     * Przenośniki taśmowe i kubełkowe (np. zwałowarki węglowe)
+* Systemy transportowe w magazynach.
+
+**Łańcuchy Napędowe** \- Używane do przenoszenia mocy w układach napędowych,
+takich jak:
+*     * Napęd rowerów, motocykli i pojazdów.
+* Maszyny przemysłowe (tokarki, frezarki, wtryskarki).
+* Maszyny rolnicze (kombajny, młocarnie).
+
+
+## Przekładne łańcuchowe - Wady i zalety
+
+
+Każda przekładnia ma swoje mocne i słabe strony. Poniżej przedstawiliśmy jak
+się przedstawiają dla przekładni łańcuchowej.
+
+
+### Zalety przekładni łańcuchowych
+
+* **Stałość przełożenia:** Przekładnie łańcuchowe zapewniają stały stosunek prędkości obrotowych dzięki kształtowemu zazębieniu łańcucha i kół.
+* **Brak poślizgu:** Łańcuchy, dzięki współpracy z zębami kół, eliminują ryzyko poślizgu, co gwarantuje stabilne przenoszenie mocy.
+* **Małe obciążenie łożysk:** Napęd łańcuchowy równomiernie rozkłada siły, minimalizując nacisk na łożyska.
+* **Łatwy montaż i demontaż:** Przekładnie łańcuchowe charakteryzują się prostą konstrukcją przekładni, a to umożliwia szybkie składanie i rozkładanie elementów w razie potrzeby.
+* **Duża trwałość i zwartość konstrukcji:** Łańcuchy są wytrzymałe na zużycie, a ich konstrukcja zajmuje niewiele miejsca w porównaniu z innymi przekładniami.
+* **Przenoszenie dużej siły obwodowej:** Przekładnie łańcuchowe radzą sobie z dużymi obciążeniami, zachowując efektywność i trwałość.
+* **Przenoszenie napędu na dwa lub więcej wałów przy ich pionowym ustawieniu:** Łańcuchy umożliwiają synchronizację i napęd kilku wałów w różnych układach.
+* **Duża sprawność (η = 96–98%):** Dzięki minimalnym stratom energii w przekładni osiągana jest wysoka sprawność mechaniczna.
+
+
+### Wady przekładni łańcuchowych:
+
+* **Nierównomierność biegu w przypadku zbyt małej liczby zębów w kole** : Mała liczba zębów powoduje większe zmiany kąta zazębienia, co prowadzi do nierównomiernej pracy.
+* **Duży koszt i dokładność wykonania łańcucha** : Produkcja łańcuchów wymaga precyzyjnej obróbki i wysokiej jakości materiałów dla bardzo dużej liczby elementów, z których składa się łańcuch, co zwiększa ich koszt.
+* **Konieczność smarowania łańcucha** : Regularne smarowanie jest niezbędne aby zachować odpopwiednią współpracę powierzchni trących - przenoszących moment. W tym celu stosowane są smary i oleje.
+* **Konieczność regulacji zwisu** : Wymagana jest kontrola napięcia łańcucha. W tym celu stosowane są napinacze.
+* **Pewna nierównomierność ruchu na skutek układania się łańcucha na wielokącie** : Kształt kół powoduje, że łańcuch układa się z niewielkimi odchyleniami, co generuje wibracje i zmienność ruchu. W przypadku niedokłanie wykonanych lub uszkodzonych kół może to doprowadzić do uszkodzenia maszyny.
+* **Hałas i nierównomierność przenoszenia momentu przy osiach wichrowatych** : Nieidealne ustawienie osi prowadzi do hałasu i zmniejszenia efektywności przekładni.
+* **Niezabezpieczenie innych mechanizmów napędu od przeciążeń** : Łańcuchy nie amortyzują przeciążeń, co może powodować uszkodzenia w pozostałych elementach układu.
+
+Łańcuchy:
+
+a) sworzniowy,
+
+b) tulejkowy,
+
+c) rolkowy,
+
+d) zębaty
+
+Podział Łańcuchów w zależności od budowy
+
+Łańcuchy można podzielić także pod kątem ich konstrukcji. Wyróżniamy łańcuch
+płytkowy, sworzniowy, tulejowy, rolkowy i zębaty.
+
+**Łańcuch płytkowy** – podstawowa grupa łańcuchów napędowych. Ogniwa łańcucha
+składają się z cienkich płytek stalowych, połączonych przegubowo ze sworzniami
+(łańcuch **_Galla_**).
+
+**Łańcuch sworzniowy** – składa się z płytek wewnętrznych, osadzonych luźno na
+czopach sworzni i płytek zewnętrznych, osadzonych na wcisk. Prędkość do **0,5
+m/s** (znikome zastosowanie).
+
+**Łańcuch tulejowy** – na sworzeń jest osadzona obrotowo tulejka hartowana.
+Płytki wewnętrzne są osadzone na wcisk na tulejkę, a płytki zewnętrzne również
+wciskowo na sworzeń. Prędkość do **15 m/s**.
+
+**Łańcuch rolkowy** – składają się na przemian z ogniw zewnętrznych i
+wewnętrznych, o konstrukcji podobnej do łańcucha tulejkowego. Wprowadzono
+dodatkową rolkę obracającą się swobodnie względem tulejki osadzonej na
+sworzniu.
+
+**Łańcuch zębaty** – ogniwa złożone są z cienkich płytek **(1,5¸ 2mm)** o
+specjalnym zarysie ułożonych na przemian parami i połączonych przegubowo.
+Płytki mają zęby, w których powierzchnie robocze tworzą kąt **a = 60°**.
+Jako zabezpieczenie od przesunięć bocznych służą płytki prowadzące umieszczone
+w środku łańcucha lub po bokach. Biorą one udział w przenoszeniu siły.
+Pożądana parzysta liczba ogniw.
+
+
+## Przykład oznaczenia łańcucha dla przekładni łańcuchowej:
+
+
+Łańcuch napędowy tulejkowy o podziałce **t = 15 mm** , średnicy tulejki **d 1
+= 9 mm**, rozstawie płytek wewnętrznych **b 1 = 14 mm**, składający się ze 102
+ogniw wraz z ogniwem złącznym prostym, zabezpieczonym zatrzaskiem
+sprężynującym.
+
+
+### **ŁAŃCUCH 15M – 102 PS**
+
+
+**P –** ogniwo złączne proste;
+
+**W** – ogniwo wygięte;
+
+**S** – zatrzask sprężynujący;
+
+**Z** – zawleczka;
+
+**D** – drut.
+
+
+## Przekładnie łańcuchowe - Porady eksploatacyjne
+
+
+Zwiększyć trwałość łańcucha możemy poprzez chronienie go przed pyłem i
+zanieczyszczeniami (wg możliwości eksploatacyjnych). Na przykład poprzez
+smarowanie lub osłony. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na wytrzymałość
+zmęczeniową ma odpowiedni stopień zwisu łańcucha, gdyż nie może być on zbyt
+luźny.
+
+
+### Smarowanie
+
+
+Smarowanie znacząco wpływa na wydłużenie żywotności elementów, redukcję
+zużycia oraz zwiększenie wydajności. W zależności od warunków pracy bez osłon,
+z osłoną, w zamkniętej obudowie) oraz prędkości obwodowej, stosuje się różne
+metody smarowania. Można to zrobić za pomocą pędzla, olejarki lub przez
+zanurzenie łańcucha w oleju.
+
+**Przekładnie bez osłon, z małą prędkością** \- zwykle są narażone na kontakt
+z zanieczyszczeniami, kurzem i wilgocią. Ponieważ brak osłon nie chroni
+mechanizmu przed wpływem środowiska niezbędne jest smarowanie okresowe.
+
+**Przekładnie w obudowie** – Są chronione obudową przed zanieczyszczeniami,
+która minimalizuje wpływ czynników środowiskowych. Ten typ rozwiązania stosuje
+się przy wyższych wymaganiach dotyczących wydajności i trwałości. smarowanie
+ciągłe (rozbryzgowe, natryskowe, zanurzeniowe).
+* **Smarowanie Rozbryzgowe:** Olej jest rozpylany na elementy przekładni podczas pracy. Rozbryzg generowany jest przez ruch łańcucha lub specjalne łopatki znajdujące się w układzie.
+
+* **Smarowanie Natryskowe** : Smarowanie odbywa się poprzez aplikację oleju za pomocą dysz, natryskujących bezpośrednio na łańcuch i zębatki. Metoda ta wymaga pompy oleju i jest stosowana w bardziej zaawansowanych systemach.
+
+* **Smarowanie Zanurzeniowe** : Dolna część łańcucha zanurzona jest w oleju w specjalnym zbiorniku. Podczas ruchu łańcuch transportuje olej na swoje ogniwa i zębatki.
+
+
+### Koła łańcuchowe
+
+
+Profil zęba koła łańcuchowego, oraz jego przekrój poprzeczny jest objęty
+normami **ISO 10823** , **DIN 8188**. Ogólne zasady budowy kół, jak przy
+kołach zębatych i pasowych.
+
+Przykłady kół do łańcuchów
+
+Kształt poprzeczny przekroju koła łańcuchowego zależy od stosunku szerokości
+wieńca zębatego do średnicy piasty, co ma znaczenie dla zapewnienia
+odpowiedniej wytrzymałości i stabilności całego elementu. Jeśli grubość wieńca
+jest zbyt mała w stosunku do średnicy piasty, może to prowadzić do powstawania
+drgań poprzecznych wieńca koła i wzrostu nacisków powierzchniowych, co
+negatywnie wpływa na pracę przekładni i może skracać jej żywotność, lub
+doprowadzić do jej zniszczenia.
+
+Aby zapewnić optymalną trwałość, wieniec koła i piasta mogą być wykonane z
+różnych materiałów. Taka konstrukcja pozwala na zastosowanie bardziej
+wytrzymałych materiałów w wieńcu zębatym, który bezpośrednio współpracuje z
+łańcuchem i jest narażony na większe zużycie, oraz materiałów bardziej
+odpornych na zmęczenie i obciążenia dynamiczne w piaście. Dzięki temu uzyskuje
+się korzystny kompromis między trwałością, wagą i kosztami produkcji. Można
+także zastosować obróbkę powierzchniową w miejscu kontaktu.
+
+
+### Materiały do kół łańcuchowych
+
+
+**Żeliwo szare i modyfikowane -** Stosowane głównie w przekładniach
+wolnobieżnych, gdzie prędkość obwodowa (v) jest mniejsza niż 3 m/s.
+
+**Stale węglowe i niskostopowe -** Idealne do przekładni średnio- i
+szybkobieżnych, gdzie wymagana jest duża odporność na ścieranie i obciążenia
+dynamiczne.
+* **St5, St6:** Stale konstrukcyjne o umiarkowanej wytrzymałości, stosowane w mniej wymagających układach.
+
+* **40Cr, 40NiCr:** Stale niskostopowe zawierające chrom i nikiel, charakteryzujące się większą wytrzymałością i twardością po obróbce cieplnej.
+* Przekładnie szybkobieżne powinny mieć twartość powierzchni roboczej: **HRC> 45**
+
+
+
+
+###
+
+Regulacja zwisu łańcucha
+
+
+
+### Regulacja zwisu łańcucha:
+
+
+Osie kół należy umieszczać w płaszczyźnie poziomej lub pod kątem **60°**.
+tak aby część czynna cięgna była na górze.
+
+Prawidłowe napięcie wstępne łańcucha zapewnia zgodność teoretycznej (wg
+wymiarów przekładni) i rzeczywistej długości łańcucha. Aby zapewnić poprawne
+ukłożenie się łańcucha, należy zapewnić zwis (**1÷2%)a**.
+
+**W praktyce** napięcie często jest wynikiem ciężaru łańcucha i prawidłowego
+ułożenie kół.
+
+**Regulacja** – przez przesuwanie osi koła, zastosowanie rolek napinających,
+wyrzucanie ogniw (skrócenie do **1,5% L**) – nie więcej niż dwa ogniwa.
+
+
+## Obliczanie przekładni łańcuchowych
+
+
+
+
+Przy doborze liczby zębów kierować się należy następującymi zaleceniami krok
+po kroku:
+
+
+### 1\. Dobór zębów w małym kole w zależności od prędkości liniowej
+
+przekładni łańcuchowej
+
+**z = 6 ÷10** **-** napęd ręczny
+
+**z = 8 ÷10v < 1 m/s**
+
+**z = 11 ÷13 - v < 4 m/s **, **t < 20 mm**
+
+**z = 14 ÷16 - v < 7 m/s **, spokojna praca
+* Zbyt mała liczba zębów na**z 1 **spowoduje nierównomierność biegu, przeciążenie i hałas;
+* Zbyt duża liczba zębów na**z 2** spowoduje, że przy wydłużeniu łańcucha nastąpi jego zeskakiwanie;
+
+
+### 2\. Dobór liczby zębów w zależności od przełożenia przekładni łańcuchowej
+
+
+W tym przypadku dobiera się według tablic np. **PN-73/M-84161**(przełożenie
+i jest ograniczone przez **z 1 min** i **z 2 max**);
+
+
+### 3\. Dobór podziałki t łańcucha
+
+
+Przedziałkę t - czyli odległość między ogniwami dobieramy wg katalogu np.
+**DIN 8187 / ISO R606-1984** (przekładnia szybkobieżna, **t** – możliwie
+małe);
+
+Dobór średnicy podziałowej (łańcuch tulejkowy, rolkowy) wyznaczamy z
+zależności:
+
+![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/05/w71-300x127.png)
+
+Rozstaw osi kół: **a** – wg założeń konstrukcyjnych. Im mniejsze **a** , tym
+większy [**kąt opasania**](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/hamulceinformacje-ogolne-i-podstawoweobliczenia#:~:text=gdzie%3A-,K%C4%85t%20opasania%20%CE%B1,-To%20k%C4%85t%20%2C%20kt%C3%B3ry),
+który zaleca się aby był **α = 120°. W praktyce można zastosować :**
+
+**a = (30 ¸ 50)t**
+
+8\. Gdy **α > 120°** przyjmuje się **a w zależności od przełożenia** :
+
+![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/05/w72-300x122.png)
+
+Gdzie:
+
+**D 1**, **D 2 **– średnice zewnętrzne kół łańcuchowych.
+
+9.**Długość łańcucha L i liczba ogniw** są związane zależnością:
+
+![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/05/w73-300x43.jpg)
+
+skąd:
+
+
+### **L = m · t**
+
+
+We wzorze **[I]** wykorzystano uproszczenie: **π·D = z ·t**
+
+
+### 4\. Wyznaczenie średniej prędkości łańcucha:
+
+
+![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/05/w74.png)**n** \- prędkość
+obrotowa
+
+
+### 5\. Wartość siły obwodowej:
+
+
+![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/05/w76.png)
+
+gdzie:
+
+**P** – przenoszona moc;
+
+**v** – prędkość łańcucha;
+
+**K 1 **– współczynnik zależny od warunków pracy **k 1 = (0,63 ÷4,55)**.
+
+
+### 6.Obliczenia wytrzymałościowe łańcuchów
+
+
+Łańcuchy liczy się na zerwanie oraz naciski powierzchniowe – Obliczenia można
+zrealizować zgodnie z normą **PN – 81/M – 04100**
+
+W praktyce obliczenia sprowadzają się do sprawdzenia
+warunku:![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/05/w75.png)
+
+gdzie:
+
+**x** – [**współczynnik bezpieczeństwa**](https://izaac.pl/inzynieriamechaniczna/wspolczynniki-bezpieczenstwa);
+
+**x R – **wymagany współczynnik bezpieczeństwa **(x R > 5)**;
+
+**F r – **obciążenie zrywające;
+
+**F –** siła obciążająca łańcuch
+