This commit is contained in:
Jakub Kaniecki
2025-05-18 16:23:03 +02:00
commit 12c76e3e5a
220 changed files with 31696 additions and 0 deletions

View File

@@ -0,0 +1,134 @@
---
title: "Współczynniki bezpieczeństwa"
date: 2023-08-14 11:38:54
categories: [
{
"category_id": "inżynieria-mechaniczna",
"category_name": "Inżynieria mechaniczna"
},
{
"category_id": "pomoce-inżynierskie",
"category_name": "pomoce inżynierskie"
}
]
---
## **Współczynnik bezpieczeństwa dla konstrukcji**
## Współczynnik bezpieczeństwa
Współczynnik bezpieczeństwa to liczba, która określa, jak bardzo obciążenie
lub naprężenie maksymalne może przekroczyć obciążenie lub naprężenie
dopuszczalne materiału, zanim dojdzie do awarii. Innymi słowy, jest to miara
redundancji projektu, która pokazuje, ile razy konstrukcja lub element może
wytrzymać więcej niż jego przewidywane maksymalne obciążenie.
Współczynnik bezpieczeństwa jest stosowany w inżynierii , aby upewnić się, że
konstrukcja nie napotka niebezpiecznych obciążeń oraz daje margines błędu
wrazie gdyby konstrukcja musiała wytrzymać nie tylko typowe obciążenia, ale
również nieprzewidziane sytuacje, takie jak błędy w projektowaniu,
niedoskonałości materiałowe, błędy wykonawcze czy zmiany w sposobie
użytkowania. Pozwala to na uniknięcie katastrofalnych awarii, nawet jeśli
wystąpią nieprzewidziane okoliczności.
Na przykład, jeśli współczynnik bezpieczeństwa wynosi 2, oznacza to, że
konstrukcja została zaprojektowana tak, aby wytrzymać dwa razy większe
obciążenie niż maksymalne obciążenie, które teoretycznie powinno wystąpić w
normalnych warunkach eksploatacji. Wartość współczynnika bezpieczeństwa jest
dobierana w zależności od wielu czynników, w tym od typu konstrukcji, rodzaju
obciążeń, niepewności związanych z materiałami i warunkami eksploatacyjnymi.
Jest to kluczowy element zapewnienia bezpieczeństwa i niezawodności każdego
projektu inżynierskiego.
Ogólny wzór na współczynnik bezpieczeństwa X przyjmuje postać:
**X = X1*X2*X3*X4**
## Składowe współczynnika bezpieczeństwa.
Współczynnik bezpieczeństwa w projektowaniu i inżynierii składa się z kilku
składowych, które razem mają na celu zabezpieczenie konstrukcji przed różnego
rodzaju nieprzewidzianymi zdarzeniami i zapewnienie, że konstrukcja będzie
bezpieczna przez cały okres swojego użytkowania.
### X1 - Współczynnik pewności informacji
**Inaczej zwana niepewnością modelowania** : Wiąże się z ograniczeniami metod
obliczeniowych i uproszczeniami stosowanymi podczas modelowania konstrukcji,
co może prowadzić do niedokładności w obliczeniach.
1,1 przeprowadzone badania wytrzymałościowe materiału i zastosowanie ścisłej
metody obliczeniowej
1,2-1,4 znany gatunek materiałów oraz zwykłe metory obliczeń
1,5-2 obciążenia udarowe
### X2 - Współczynnik skutków zniszczenia części
**Inaczej zwana konsekcencjami awarii lub odpowiedzialności części:** Dotyczy
ona następstw jakie niesie za sobą uszkodzenie maszyny lub jej elemntów. Nie
wszystkie elementy w przypadku uszkodzenia skutkują złymi konsekwencjami.
Należy to uwzględnić w przypadku projektowania
1,0-1,1 zatrzymanie maszyny
1,1-1,2 uszkodzenie maszyny
1,3-3,0 może spowodować wypadek
### X3 - Współczynnik jednorodności materiału
**Inaczej Niepewność materiałowa** : Obejmuje zmienność właściwości
materiałów, takich jak wytrzymałość, sprężystość czy gęstość. Materiały mogą
różnić się w zależności od partii produkcyjnej, procesu wytwarzania czy
warunków eksploatacji.
1,0-1,05 Ścisła kontrola jednorodności mateirału po obróbce plastycznej (
metody
rentgenowskie, ultradzwiękowe)
1,1 Materiały kute, walcowane, ciągnione
1,3 odlewy kokilowe, starannie wykonane połączenia spawane (automatycznie
lub ręcznie, ale kontrolowane metodą rentgenowską)
1,4-1,7 Odlewy piaskowe, części hartowane, spawanie ecznie o prawidłowym
wyglądzie zewnętrznym
### X4 - Współczynnik pewności wymiarowej
**Inaczej niepewność geometryczna** : Dotyczy niedokładności wymiarów i
kształtu konstrukcji wynikających z procesu produkcji, montażu lub osiadania
konstrukcji.
1,0-1,05 ścisła kontrola wymiarów każdego przedmiotu
1,05-1,1 normalna kontrola metodą wyrywkową po obróbce skrawaniem
1,1-1,15 pręty, profile walocwane, blachy, dokładne odlewy, elementy tłoczone
1,5-2 Konstrukcje spawane odlewy (piaskowe), odkówki (ręczne)
Dodatkowymi współczynnikami rzadziej stosowanymi w praktyce są
* **Zmiany w użytkowaniu** : Obejmuje zmiany w sposobie użytkowania konstrukcji, które mogą wpłynąć na obciążenia, np. zmiana przeznaczenia budynku, co może zwiększyć obciążenia na elementy konstrukcyjne.
* **Niepewność obciążenia** : Odnosi się do trudności w dokładnym przewidzeniu obciążeń, które będą działać na konstrukcję. Obejmuje to obciążenia stałe (np. ciężar własny), zmienne (np. obciążenie śniegiem, wiatrem) oraz ekstremalne (np. obciążenia sejsmiczne).
* **Błędy wykonawcze** : Odnosi się do potencjalnych błędów popełnianych podczas budowy lub montażu konstrukcji, które mogą wpływać na jej wytrzymałość i stabilność.
* **Zużycie i starzenie się materiałów** : Z czasem materiały mogą tracić na swoich właściwościach z powodu korozji, zmęczenia materiału, uszkodzeń mechanicznych czy wpływu warunków atmosferycznych.
Wartości współczynników pozyskane z : Wytrzymałość Materiałów. I, Walczak Z.,
Wyd. PG, Gdańsk 2000