---
title: "Połączenia wielowypustowe"
date: 2025-01-03 21:29:47
categories: [
  {
    "category_id": "inżynieria-mechaniczna",
    "category_name": "Inżynieria mechaniczna"
  },
  {
    "category_id": "połączenia",
    "category_name": "Połączenia"
  },
  {
    "category_id": "połączenia-czop-piasta",
    "category_name": "Połączenia czop-piasta"
  },
  {
    "category_id": "połączenia-wielowypustowe",
    "category_name": "połączenia wielowypustowe"
  }
]
---

### Czym są połączenia wielowypustowe



### Wady i zalety połączenia wielowypustowego



### Zarysy wielowypustów stosowane w praktyce.



### Główne wymiary zarysów połączeń wielowpustowych



### Obliczanie połączeń wielowypustowych



### Dopuszczalne naciski na połączeniach wielowypustowych



## Czym są połączenia wielowypustowe


**Połączenia wielowypustowe** to połączenia mechaniczne, które umożliwiają
przenoszenie **[momentu obrotowego](https://izaac.pl/inzynieriamechaniczna/wytrzymalosc-na-rozciaganie-skrecanie-scianie-oraz-zginanie#3)**
pomiędzy **[wałem](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawoweinformacje-o-walach-i-osiach) **a piastą. Połączenie wielowypustowe składa się
z wielu koncentrycznie ułożonych wokół osi wału wypustów (zębów), które są
rozmieszczone równomiernie i osadzone są w rowkach na piastach.
Wypusty mogą mieć różne kształty, np. trapezowe, prostokątne, ewolwentowe.

Połączenia wielowypustowe znajdują zastosowanie w mechanizmach, gdzie
konieczne jest precyzyjne przenoszenie momentu obrotowego oraz w układach
przeniesienia napędu, takich jak skrzynie biegów, układy kierownicze.


## Wady i zalety połączenia wielowypustowego




**Zalety:**
* Zdolność przenoszenia **[obciążeń zmiennych](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawy-wytrzymalosci-materialow#3)** ,
* Centrowanie piasty w czopie,
* Łatwość montażu i demontażu,
* Łatwość wykonania i produkcji (jednostkowej i małoseryjnej),
* Możliwość przenoszenia siły wzdłużnej

**Wady:**
* Brak **[naprężeń](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawy-wytrzymalosci-materialow#5) **montażowych,
* Brak pełnej normalizacji kształtu i pasowania


## Zarysy wielowypustów stosowane w praktyce.


a) proste zarysy boków

![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/13-300x102.png)

b) wielokarbowe

![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/14-300x154.png)

c) ewolwentowych

![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/15-300x156.png)

Kształty wypustów (zarysy) dobiera się w zależności od rodzaju środkowania
(centrowania czopa w piaście) i sposobu obróbki.

Wyróżnia się centrowanie za pomocą:

Bocznych powierzchni wypustu b | ![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/16-1-300x197.png)
---|---
Średnicy zewnętrznej wypustu D - obróbka kształtowa | ![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/17-1-300x197.png)
Średnicy wewnętrznej wypustu d - najczęściej stosowana metoda. - obróbka obwiedniowa | ![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/02/18-300x197.png)



## Główne wymiary Zarysów połączeń wielowpustowych :


Dla zarysów prostych -

Liczba wypustów | _d [mm]_ |  _D [mm]_ | _b [mm]_
---|---|---|---
6 | 23 | 26 | 6
26 | 30 | 6
28 | 32 | 7
8 | 32 | 36 | 7
36 | 40 | 7
42 | 46 | 8
46 | 50 | 9
52 | 58 | 10
56 | 62 | 10
62 | 68 | 12
10 | 72 | 78 | 12
82 | 88 | 12
92 | 98 | 14
102 | 108 | 16
112 | 120 |  18



## Połączenia wielowypustowe - obliczania


Warunkiem obliczeniowym wypustów jest wytrzymałość zęba (wypustu) na naciski
dopuszczalne


### **Obciążenie maksymalne dopuszczalne, przypadające na jeden ząb

połączenia wielowypustowego**

![](https://izaac.pl/wp-content/uploads/2022/01/4-1.png)

**z** \- liczba zębów

**w** \- współczynnik wożenia - o wartości 0,75. Opisuje on przenoszalność
obciążenia przez zęby spowodowaną nierównomiernością obróbki. Oznacza, że 75%
powierzchni zębów bierze udział w przenoszeniu obciążeń

**l** \- długość czopa przenosząca obciążenie

**Pmax** \- maksymalna siła

**p_dop** \- naciski dopuszczalne (uwarunkowane właściwościami materiałowymi i
współczynnikiem bezpieczeństwa)

**D** \- średnica zewnętrzna obrysu wypustów

**d** \- Średnica wewnętrzna obrysu wypustów


## Dopuszczalne [naciski](https://izaac.pl/inzynieria-mechaniczna/podstawywytrzymalosci-materialow#5) na połączeniach wielowypustowych


1) Dla obciążeń uderzeniowych kierunkowo- zmiennych z ograniczonym
smarowaniem, małej dokładności wykonania

2) Dla obciążeń zmiennych ze standardowym smarowaniem, dla materiałów o
średniej wytrzymałości i obróbce

3) Dla obciążeń jednokierunkowych i dobrego smarowania, dla materiałów o
wysokiej wytrzymałości i dobrej obróbce

Rodzaj połączenia | Warunki pracy | Powierzchnie robocze czopa nieutwardzone [MPa] | Powierzchnie robocze czopa ulepszone lub hartowane [MPa]
---|---|---|---
Połączenie spoczynkowe czopu z piastą |  1) 2) 3) |  ~35-50 ~60-100 ~80-120 |  ~40-70 ~100-140 ~120-200
Połączenia przesuwne czopu z piastą bez obciążenia |  1) 2) 3) |  ~15-20 ~20-30 ~25-40 |  ~20-35 ~30-60 ~40-70
Połączenia przesuwne czopu z pisatą pod obciążeniem |  1) 2) 3) |  - - - |  ~3-10 ~5-15 ~10-20

Tabela pozyskana z "Podstawy konstrukcji maszyn, Witold Korewa, 1965"